Ken je jouw persoonlijke stretch?

Dit artikel schreef ik voor Insights on Topic, de originele variant vind je hier: http://www.insightsontopic.com/persoonlijke-stretch/ 

Agility of wendbaarheid is de nieuwe norm. Als je niet snel op veranderingen kunt inspelen, dan val je zomaar buiten de boot. Door je bewust te worden van je ‘persoonlijke stretch’, kun je (organisatie)veranderingen in je eigen voordeel gebruiken en toch bij jezelf blijven. Dat klinkt ingewikkeld, maar is eenvoudiger dan je denkt.

 

Psycho-logisch
De mens is buitengewoon responsief. We reageren snel op alles wat om ons heen gebeurt. Remco Claassen (schrijver van onder andere ‘Ik’, ‘Wij: de psychologie van het gunnen’ en ‘Verbaal meesterschap’) durft te stellen dat de mens “dusdanig responsief is, dat de kans groot is dat het meeste wat we doen en voelen niet veel meer is dan een lineair gevolg van wat de omgeving ons aandoet.”

Vaak ervaren we een verandering niet als prettig. Als we de ideaal passende verandering even buiten beschouwing laten, kunnen we wat we doen en voelen bij een verandering samenvatten in een drietal psycho-logische reacties: vechten, vluchten en verstarren.

In de dagelijkse praktijk worden reacties gemakkelijk als weerstand gelabeld, maar dit is wat kort door de bocht. Een reactie als vechten of vluchten is namelijk heel natuurlijk; het is hoe ons instinct werkt. Bijvoorbeeld als je strak vasthoudt aan je oude rol terwijl de inhoud van je werk is veranderd. Of als je bij een verandering juist overhaast een andere baan aanneemt. Het veranderen van zo’n instinctieve reactie vraagt tijd en bewuste aandacht.
Stel je voor: je ontvangt het bericht dat er een verandering in je organisatie gaat plaatsvinden. Wat is dan jouw eerste, psycho-logische reactie? Misschien niet eenvoudig om dat zo spontaan te benoemen, maar het is zeker dat je een voorkeur hebt voor een bepaalde manier van reageren.
Het lijkt bij organisatieveranderingen vaak zo te zijn dat je het als individu niet voor het kiezen hebt. Sterker nog, je krijgt het vaak voor je kiezen. Echter, je hebt als individu áltijd een keuze! Natuurlijk heb je je eigen psycho-logische reactie op een verandering. Maar dat wil niet zeggen dat je het daar dan ook maar mee moet doen.

Van stress naar stretch
Je psycho-logische reactie op verandering bevindt zich in je comfortzone. Op het moment dat je door een organisatieverandering wordt gedwongen om buiten je comfortzone te gaan, kun je je gestrest voelen. Dit stressgevoel betekent eigenlijk dat je te snel of te ver buiten je comfortzone bent gegaan. Je komt in de stresszone terecht. Daar kun je maar beter niet te lang blijven!

Tussen comfort en stress, daar bevindt zich je stretch-zone. Stretch in deze context is het bewust reiken naar een nieuwe situatie. Dit is het gebied waarvan je eigenlijk niet zo goed weet hoe zaken gaan uitpakken. Deze zone is tegelijkertijd de ruimte waar je jezelf, vanuit een persoonlijke en bewuste keuze, toestaat om iets uit te proberen. De stretchzone is misschien spannend en wat onzeker, maar als je dit gebied durft te verkennen en te benutten, levert je dat meer effectiviteit en plezier op.

Persoonlijke stretch in 3 stappen

Je kunt je persoonlijke stretch ontdekken door drie vragen te beantwoorden:

  1. Wat is mijn psycho-logische reactie op een verandering?
    Deze vraag is alleen op jou gericht. De gewenste reactie van een organisatie of een andere persoon doet er hier niet toe. Onderzoek of je normaal gesproken vecht, vlucht of verstart. De kleurrijke benadering (zie afbeelding op pagina 123) kan je helpen om het concreet te omschrijven.
  2. Welke andere reacties op deze verandering zijn mogelijk?
    Besef dat het antwoord op vraag 1 zich in je comfortzone bevindt. Een andere manier van kijken vind je soms door anders naar je eigen comfortzone te kijken. Zo kun je bijvoorbeeld kijken of je je comfortzone nog wel groot genoeg vindt of dat je het tijd vindt om iets nieuws te leren (en je comfortzone bewust te vergroten). Ook voor deze vraag kun je de 4 kleuren inzetten. Stel dat jouw psycho-logische reactie Groen gekleurd is, hoe ziet de verandering eruit als je die door een Rode, Blauwe of Gele bril bekijkt? En welke reactie vertoon je dan?
  3. Wat heb je nodig om een verandering te kunnen omarmen?
    Na het onderzoeken van je eigen psycho-logische reacties en de alternatieven, is deze vraag essentieel om te ontdekken hoe je je stretchzone kunt bereiken. Misschien heb je meer informatie nodig om de verandering écht te begrijpen en wil je weten ‘waar de organisatie heen gaat’. Misschien wil je meer inzicht in wat de verandering voor jou betekent op korte en/of langere termijn. Of misschien heb jij de steun van een collega nodig, zodat je makkelijker een stap kunt zetten buiten je comfortzone.

Het antwoord op vraag 1 geeft zicht op je comfortzone. Vraag 2 laat je eenvoudig zien waar je stresszone is en opent de deur naar je stretchzone. Vraag 3 helpt je om daadwerkelijk over de drempel te stappen. JIJ bent degene die kiest in welke zone je wilt zijn.

“ER LIGT EEN WERELD AAN KANSEN TUSSEN COMFORT EN STRESS”


De praktijk

André, Insightstype Coördinator (eerste kleur Groen, tweede kleur Blauw, laagste kleur Geel), werd tijdens een massale bijeenkomst geïnformeerd over een organisatieverandering.

Comfort: André begint bij veranderingen altijd met nadenken.
“Ik wil weten waarom! Ik wil de waarden snappen die achter deze verandering zitten. Dit nadenken uit zich in niet direct reageren. Dat kan op anderen overkomen als een matte of lauwe reactie. Als ik het snap, dan ga ik een plan maken en acties verzinnen. Als ik het absoluut niet begrijp of ik kan me er niet in vinden, dan wil ik weg.”

Stress: Hoe zou je anders kunnen reageren? André: “Ik zou ook wél direct kunnen reageren. Dat voelt voor mij tegennatuurlijk. Ik zou dingen kunnen zeggen waar ik achteraf niet meer achtersta. Dat vind ik vervelend, ik ben graag consequent. Voor mij zijn er niet veel opties tussen wel en niet direct reageren.”

Stretch: Wat heb je nodig?
André: “Als ik vanuit mijn psycho-logische reactie aan het denken ben geslagen, heb ik vooral bevestiging van mensen om mij heen nodig. Het gevoel of het past of niet heb ik al snel, ook al uit ik dat niet. Ik heb letterlijk nog een praatfase/denkfase nodig.”
Dit inzicht vormt de basis voor een reactie die voor André buiten zijn comfort- en in zijn stretchzone ligt. Bij een volgende verandering zou hij kunnen reageren met de woorden: “Ik heb in dit soort situaties altijd even tijd nodig om erover na te denken en te praten met anderen. Hoeveel ruimte hebben we daarvoor?” Op deze manier zet hij een stap op nieuw terrein en blijft hij tegelijkertijd bij zichzelf. Dit levert ruimte en nieuwe mogelijkheden


 

Doen!

  • Bekijk het per situatie. De ene verandering is de andere niet!
  • Besteed aandacht aan je primaire reactie. Wat is deze nou echt?
  • Wees je bewust van de impact van je psycho-logische reactie, bereik je daarmee wat je wilt? Wat zou het je opleveren als je anders zou reageren?
  • Kijk verder dan je comfort- en stresszone! De verrassingen en de leuke mogelijkheden vind je in je stretchzone.
  • Als je moet veranderen, zet dan bewuste stappen. Liever kleine stapjes naar stretch dan grote stappen naar stress.

Patroon doorbreken in een maand?

Afgelopen maand was DE maand. Een maand waarin ik (gelukkig samen met mijn beste perseverance-quotemaatje, vriend en partner) eens radicaal wat anders ging doen. Van tevoren dacht ik ‘kijken of ik het kan’ en ‘oh, dit zal wel pittig worden’. Als gewoontedier (die uit de reclame van een bank) hecht ik best waarde aan wat patronen en gewoonten in mijn leventje. Ook al kom ik daar niet altijd makkelijk voor uit.

Wat ik dan radicaal anders ging doen? Eten en drinken kortgezegd! Als levensgenieter, liefhebber van Italiaans eten (pastamonster) en drinken (van espresso tot wijn) heb ik 28 dagen lang veel van mijn geliefde voedsel laten staan. En daarmee ook de nodige gewoonten en dagelijkse patronen, van het rondje naar de bakker, slager en delicatesse zaak tot het flesje wijn openen in het weekend. Een maand lang alleen groenten, fruit, zuivel van geit of schaap, peulen/zaden/ongebrande noten en vis. Geen toevoegingen en geen bewerkte producten. Een echte challenge voor mij.

Tja, en waarom al die moeite? Ik wilde kijken of ik het kon. Ben ik sterk genoeg? Daarnaast was ik enorm nieuwsgierig. Hoe ga ik me voelen? Wat zou het doen met mijn geest en mijn lijf? Hoe zou ik fysiek reageren?

Vragen zat en de antwoorden zou ik alleen maar vinden als ik het ging uitproberen. De eerste week en vooral het weekend was lastig. Er ontstonden wel wat innerlijke conflicten, ik had moeite met de planning en moest het echt inpassen. Ook merkte ik al het eerste effect, ik voelde me fysiek ‘opgeruimd’. De weken daarna werden makkelijker en makkelijker. Ik had er steeds meer plezier in, kon makkelijker mijn draai vinden en verleidingen weerstaan. Mijn creativiteit, onder andere met gerechten, hielp me daarbij erg goed.

Vandaag is dag 28, de laatste van de maand en van de challenge. Van tevoren had ik verwacht dat ik enorm zou uitkijken naar dat wat ik deze maand heb laten staan. En raad eens? Ik heb nu bijna moeite om ‘afscheid’ te nemen van mijn nieuwe patronen en gewoonten!

Een patroon doorbreken in een maand? Voor sommige patronen kan het dus echt, als je er zelf voor kiest. Hoe gaaf is dat?

Bonte verzameling blije gezichten

Vrijdagavond 27 mei, vroeg naar bed want morgen gaat de wekker om iets over 6. Op zaterdag! De hele avond ben ik al onrustig, een rare mix van spanning, nervositeit en enorm veel zin in DE dag morgen.

DE dag? Ja, sinds een aantal jaar (in ieder geval 2012) DE dag van het jaar. De dag dat ik Opkikker Ontvangstalles om me heen vergeet en alleen maar oog heb voor alle gezinnen die even een dagje de sores mogen vergeten. Zieke kinderen en hun familie, ouders, broertjes en zusjes, oma’s en opa’s die wel een Opkikker kunnen gebruiken mogen wij een dag onvervalst in de watten leggen. En hoe!

Kan je het je voorstellen? Zo’n dag? Ik kon het in ieder geval niet van tevoren! En elk jaar weer ben ik weer diep onder de indruk, verbaasd en dankbaar tegelijk.

Onder de indruk van de veerkracht van de kids, die soms de meest vreselijke behandelingen moeten ondergaan. Kids die soms zoveel weten van hun lichaam en ziekte dat ze hun ouders perfect kunnen uitleggen wat er moet gebeuren, ook al zijn ze pas 4 jaar oud. Onder de indruk van de liefde en de moed van de ouders. Die veel moeilijke momenten meemaken, die soms nooit een moment voor zichzelf (of hun partner) hebben en vaak meer verdriet dan geniet momenten hebben. Onder de indruk van de sterke en lieve broertjes, zusjes, oma’s en opa’s en de eigen manier waarop zij helpen.

Verbaasd ben ik over de bijzondere blije gezichten die ik zie! Elke keer weer, een bonte verzameling schitterende ogen, stralende koppies, glimlachen van oor tot oor.  Van de kids, ouders en de vrijwilligers. Van politie agent tot sneeuwwitje en stoere motormuis tot grijze kantoormeneer: Grotere grijnzen kom je nergens tegen.

De Day After is de adrenaline van de dag verdwenen. Het grote terugkijken is inmiddels een jaarlijks ritueel, compleet met een wiebelig gevoel en regelmatig vochtige ogen. Dit blijft vaak even hangen, net als een enorm fijne herinnering en gevoel van dankbaarheid.

Dankbaar ben ik dat ik er weer bij mocht zijn. Dankbaar voor Stichting De Opkikker die dit fantastisch organiseert. Dankbaar voor zoveel fijne collega’s die er weer bij waren en me enorm trots maken. Dankbaar dat ik 35 jaar zonder enig ziekte gedoe heb geleefd en op mijn 36e er met mijn gewrichtsgedoe aan bij heb kunnen dragen. Dankbaar voor zo’n bonte verzameling blije gezichten.

Te gek samengevat in de lasershow overigens: Check dit Happy filmpje 🙂

 

 

 

 

Inspiratie van een 89-jarige

Inspirerende mensen Mida SchutteVandaag in het Haarlems Dagblad kijkt Mida Schutte me vriendelijk aan.

Haar blik laat me al niet los, laat staan de tekst onder de foto. Rake woorden van een 89-jarige bewegingstherapeute, die nog 4 dagen in de week werkt.

Ik ben zo vrij geweest om het krantenartikel met foto hier te delen. Meer woorden heeft dit niet nodig. Raakt deze dame jou ook?

“Houd je hoofd boven water”

P.S. Even zoeken op Mida Schutte leverde ook nog een leuk artikel, check hier haar praktische vinding voor een rechte houding achter een rollator. Big like!

Dankbaar afscheid

Ga nooit heen zonder te groeten,

Ga nooit heen zonder een zoen…

Pake is weg

 

Van verhalen over de oorlog, de onderduikers, de bezetter en de (over)buurman

Van spelen op de hooizolder, kijken bij de pinken en melk drinken met vellen

Van gras voeren in de stal, Danish Cookies uit een ronde trommel

Van verjaardagen met de hele familie op de boerderij, altijd bijzonder in april

 

Van een veilige plek om te zijn en te schuilen, als we zelf weg moeten van thuis

Van aardappelen in een groen bord en daarna yoghurt of vla in hetzelfde bord

Van een boterham met roomboter en bruine suiker uit de groene bus

Tuinieren, zwemmen tot oktober in het Iselmar, genieten van gezelschap en lekker eten

 

Tot ineens een raar gevoel, als pake in de kou een hartinfarct krijgt ver achter in het land

Zelf op de fiets naar huis, beppe die de huisarts belt

En dan weten, dat het een andere kant op gaat

 

Een bijzonder ondernemende, saxofoonspelende, slimme, scherpe en standvastige pake

Een pake die een bijna een eeuw heeft geleefd, vooruitlopend en onderzoekend

Van de eerste tv, naar pionieren met melkrobot, mobiel, laptop en facebook

Een voorbeeld, waar ik maar al te graag over vertel en aan denk

 

Een bijzonder mens, die ik niet altijd hoefde te spreken om bijzonder verbonden te zijn

Een open hart, voor groot en klein, aandacht, interesse en genieten

Een onvoorwaardelijke liefde voor beppe ook al is het moeilijk

En een bijzonder sterk vertrouwen, niet bang voor het einde, het was echt tijd.

 

Pake is wegPake laatste zoen

Ga nooit heen zonder te groeten,

Ga nooit heen zonder een zoen…

Wat ben ik ontzettend dankbaar dat ik dat nog heb kunnen doen!

 

P.s. Bovenstaande schreef ik zondagavond, de sterfdag van Pake. Ik ben een ontzettende mazzelaar, want zaterdag heb ik nog ruim een half uur met hem kunnen spreken. Over van alles en nog wat. Vandaag hebben we afscheid genomen van Pake. Een indrukwekkend afscheid, fleurig en kleurig. Ontzettend dankbaar!

Mijn 1e nieuwjaars dilemma: Handen schudden?

De meeste nieuwjaarsspeeches en bijeenkomsten heb ik gelukkig weer gehad. Als ik afga op de berichten op Twitter en het item over do’s and dont’s op NPO Radio 1, houden die nieuwjaarsbijeenkomsten ons meer bezig dan ons lief is.

Nou, mij heeft het in ieder geval meer bezig gehouden dan ooit! Wat een dilemma’s komen er voorafgaand aan zo’n bijeenkomst naar boven. Heb ik überhaupt zin om te gaan? Hoe snel kan ik weer weg? Of is het beter om tot het einde te blijven? Zoen ik die collega wel of niet? En als ik hem zoen, kan ik het dan maken om die ander niet te zoenen? Pffff.

Toch waren dat niet mijn grootste vragen deze keer. Nee, mijn dilemma gaat over handen schudden. Inderdaad, gaat… Want ik ben er nog steeds niet uit wat ik daarmee moet. Niet zozeer wat de gewenste of juiste duur, sterkte of houding is. De etiquette van het handen schudden snap ik redelijk goed. Ik vind het niet zo lastig om me aan te passen aan wat in andere groepen of samenlevingen belangrijk is.

Mijn 1e nieuwjaarsdilemma is eerlijk gezegd: Hoe ga ikzelf mijn hand ‘aanbieden’ in een situatie waar handen schudden normaal is of verwacht wordt. Waarom dit nou zo ingewikkeld is voor mij?

Bone crusher handshake

1 of the 9 Crappy Handshakes

Dat zit in het feit dat ik al mijn hele leven graag een stevige hand geef. En dat ik stevige handen waardeer, dat staat stevig en geeft mij een gevoel van energie. Er is ook een nieuw feit dat meespeelt. Die stevige handen zijn soms voor mij ronduit pijnlijk, fysiek en mentaal. Ik heb namelijk regelmatig last van de kleine gewrichten in mijn hand. Een minder stevige hand geven is dan zowel prettiger (fysiek) als beter (rationeel gedacht dan). Mijn gevoel zegt echter nog veel andere dingen over een minder stevige hand. Oordelen schieten makkelijk door mijn hoofd. Minder krachtig, minder sterk, minder indruk, minder warm…

2016-01-06 20.56.26Zie hier mijn dilemma.

Handen schudden? Het lijkt wel worstelen voor mij! Moet ik maar over gaan op het zoenen? Er moeten toch nog andere, minder ongemakkelijke maar toch hartelijke manieren zijn. Misschien de tussenvorm die ik dit weekend in het NRC ontdekte: Knusselen?

Heb jij ideeën voor me? Kom maar op!

P.S. ‘The 9 crappy handshakes’ van The Oatmeal zijn je klik waard