Ken je jouw persoonlijke stretch?

Dit artikel schreef ik voor Insights on Topic, de originele variant vind je hier: http://www.insightsontopic.com/persoonlijke-stretch/ 

Agility of wendbaarheid is de nieuwe norm. Als je niet snel op veranderingen kunt inspelen, dan val je zomaar buiten de boot. Door je bewust te worden van je ‘persoonlijke stretch’, kun je (organisatie)veranderingen in je eigen voordeel gebruiken en toch bij jezelf blijven. Dat klinkt ingewikkeld, maar is eenvoudiger dan je denkt.

 

Psycho-logisch
De mens is buitengewoon responsief. We reageren snel op alles wat om ons heen gebeurt. Remco Claassen (schrijver van onder andere ‘Ik’, ‘Wij: de psychologie van het gunnen’ en ‘Verbaal meesterschap’) durft te stellen dat de mens “dusdanig responsief is, dat de kans groot is dat het meeste wat we doen en voelen niet veel meer is dan een lineair gevolg van wat de omgeving ons aandoet.”

Vaak ervaren we een verandering niet als prettig. Als we de ideaal passende verandering even buiten beschouwing laten, kunnen we wat we doen en voelen bij een verandering samenvatten in een drietal psycho-logische reacties: vechten, vluchten en verstarren.

In de dagelijkse praktijk worden reacties gemakkelijk als weerstand gelabeld, maar dit is wat kort door de bocht. Een reactie als vechten of vluchten is namelijk heel natuurlijk; het is hoe ons instinct werkt. Bijvoorbeeld als je strak vasthoudt aan je oude rol terwijl de inhoud van je werk is veranderd. Of als je bij een verandering juist overhaast een andere baan aanneemt. Het veranderen van zo’n instinctieve reactie vraagt tijd en bewuste aandacht.
Stel je voor: je ontvangt het bericht dat er een verandering in je organisatie gaat plaatsvinden. Wat is dan jouw eerste, psycho-logische reactie? Misschien niet eenvoudig om dat zo spontaan te benoemen, maar het is zeker dat je een voorkeur hebt voor een bepaalde manier van reageren.
Het lijkt bij organisatieveranderingen vaak zo te zijn dat je het als individu niet voor het kiezen hebt. Sterker nog, je krijgt het vaak voor je kiezen. Echter, je hebt als individu áltijd een keuze! Natuurlijk heb je je eigen psycho-logische reactie op een verandering. Maar dat wil niet zeggen dat je het daar dan ook maar mee moet doen.

Van stress naar stretch
Je psycho-logische reactie op verandering bevindt zich in je comfortzone. Op het moment dat je door een organisatieverandering wordt gedwongen om buiten je comfortzone te gaan, kun je je gestrest voelen. Dit stressgevoel betekent eigenlijk dat je te snel of te ver buiten je comfortzone bent gegaan. Je komt in de stresszone terecht. Daar kun je maar beter niet te lang blijven!

Tussen comfort en stress, daar bevindt zich je stretch-zone. Stretch in deze context is het bewust reiken naar een nieuwe situatie. Dit is het gebied waarvan je eigenlijk niet zo goed weet hoe zaken gaan uitpakken. Deze zone is tegelijkertijd de ruimte waar je jezelf, vanuit een persoonlijke en bewuste keuze, toestaat om iets uit te proberen. De stretchzone is misschien spannend en wat onzeker, maar als je dit gebied durft te verkennen en te benutten, levert je dat meer effectiviteit en plezier op.

Persoonlijke stretch in 3 stappen

Je kunt je persoonlijke stretch ontdekken door drie vragen te beantwoorden:

  1. Wat is mijn psycho-logische reactie op een verandering?
    Deze vraag is alleen op jou gericht. De gewenste reactie van een organisatie of een andere persoon doet er hier niet toe. Onderzoek of je normaal gesproken vecht, vlucht of verstart. De kleurrijke benadering (zie afbeelding op pagina 123) kan je helpen om het concreet te omschrijven.
  2. Welke andere reacties op deze verandering zijn mogelijk?
    Besef dat het antwoord op vraag 1 zich in je comfortzone bevindt. Een andere manier van kijken vind je soms door anders naar je eigen comfortzone te kijken. Zo kun je bijvoorbeeld kijken of je je comfortzone nog wel groot genoeg vindt of dat je het tijd vindt om iets nieuws te leren (en je comfortzone bewust te vergroten). Ook voor deze vraag kun je de 4 kleuren inzetten. Stel dat jouw psycho-logische reactie Groen gekleurd is, hoe ziet de verandering eruit als je die door een Rode, Blauwe of Gele bril bekijkt? En welke reactie vertoon je dan?
  3. Wat heb je nodig om een verandering te kunnen omarmen?
    Na het onderzoeken van je eigen psycho-logische reacties en de alternatieven, is deze vraag essentieel om te ontdekken hoe je je stretchzone kunt bereiken. Misschien heb je meer informatie nodig om de verandering écht te begrijpen en wil je weten ‘waar de organisatie heen gaat’. Misschien wil je meer inzicht in wat de verandering voor jou betekent op korte en/of langere termijn. Of misschien heb jij de steun van een collega nodig, zodat je makkelijker een stap kunt zetten buiten je comfortzone.

Het antwoord op vraag 1 geeft zicht op je comfortzone. Vraag 2 laat je eenvoudig zien waar je stresszone is en opent de deur naar je stretchzone. Vraag 3 helpt je om daadwerkelijk over de drempel te stappen. JIJ bent degene die kiest in welke zone je wilt zijn.

“ER LIGT EEN WERELD AAN KANSEN TUSSEN COMFORT EN STRESS”


De praktijk

André, Insightstype Coördinator (eerste kleur Groen, tweede kleur Blauw, laagste kleur Geel), werd tijdens een massale bijeenkomst geïnformeerd over een organisatieverandering.

Comfort: André begint bij veranderingen altijd met nadenken.
“Ik wil weten waarom! Ik wil de waarden snappen die achter deze verandering zitten. Dit nadenken uit zich in niet direct reageren. Dat kan op anderen overkomen als een matte of lauwe reactie. Als ik het snap, dan ga ik een plan maken en acties verzinnen. Als ik het absoluut niet begrijp of ik kan me er niet in vinden, dan wil ik weg.”

Stress: Hoe zou je anders kunnen reageren? André: “Ik zou ook wél direct kunnen reageren. Dat voelt voor mij tegennatuurlijk. Ik zou dingen kunnen zeggen waar ik achteraf niet meer achtersta. Dat vind ik vervelend, ik ben graag consequent. Voor mij zijn er niet veel opties tussen wel en niet direct reageren.”

Stretch: Wat heb je nodig?
André: “Als ik vanuit mijn psycho-logische reactie aan het denken ben geslagen, heb ik vooral bevestiging van mensen om mij heen nodig. Het gevoel of het past of niet heb ik al snel, ook al uit ik dat niet. Ik heb letterlijk nog een praatfase/denkfase nodig.”
Dit inzicht vormt de basis voor een reactie die voor André buiten zijn comfort- en in zijn stretchzone ligt. Bij een volgende verandering zou hij kunnen reageren met de woorden: “Ik heb in dit soort situaties altijd even tijd nodig om erover na te denken en te praten met anderen. Hoeveel ruimte hebben we daarvoor?” Op deze manier zet hij een stap op nieuw terrein en blijft hij tegelijkertijd bij zichzelf. Dit levert ruimte en nieuwe mogelijkheden


 

Doen!

  • Bekijk het per situatie. De ene verandering is de andere niet!
  • Besteed aandacht aan je primaire reactie. Wat is deze nou echt?
  • Wees je bewust van de impact van je psycho-logische reactie, bereik je daarmee wat je wilt? Wat zou het je opleveren als je anders zou reageren?
  • Kijk verder dan je comfort- en stresszone! De verrassingen en de leuke mogelijkheden vind je in je stretchzone.
  • Als je moet veranderen, zet dan bewuste stappen. Liever kleine stapjes naar stretch dan grote stappen naar stress.
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s